Układanie kabla zasilającego, teletechnicznego czy światłowodowego rzadko zaczyna się od samego przewodu. Najpierw trzeba go bezpiecznie zdjąć z bębna, a bęben bywa ciężki, nieporęczny i podatny na przewracanie się. Ręczne toczenie lub ciągnięcie kabla bezpośrednio z leżącego bębna kończy się zwykle skręceniem żył, uszkodzeniem izolacji albo urazem osoby, która próbuje utrzymać ładunek. Dlatego na budowach, w kanałach technologicznych i przy pracach w rowach kablowych stosuje się dedykowany sprzęt do podparcia bębna. Poniżej opisujemy, do czego służy taki sprzęt, jak jest zbudowany, jakie występują jego odmiany oraz według jakich parametrów dobiera się go do konkretnego bębna i rodzaju kabla. Na końcu omawiamy typowy przebieg rozwijania przewodu.
Czym jest rozwijak do kabli i do czego służy
Rozwijak to urządzenie, które unosi bęben nad podłoże i pozwala mu się swobodnie obracać wokół osi. Dzięki temu kabel schodzi z bębna równomiernie, bez szarpania i bez konieczności przetaczania całego ładunku. Takie podparcie chroni przewód przed zagięciami i przetarciami o grunt, a obsługę przed przygnieceniem przez toczący się bęben.
Popularne rozwijaki do kabli stosuje się przy pracach energetycznych, instalacyjnych i telekomunikacyjnych, zarówno przy krótkich odcinkach w budynkach, jak i przy długich trasach w ziemi. Sprzęt ten ułatwia też zwijanie kabla z powrotem na bęben, gdy trzeba go przenieść lub wycofać z trasy.
Budowa rozwijaka i elementy, z których się składa
Podstawą większości konstrukcji jest rama nośna, zwykle stalowa, która przenosi ciężar bębna i stabilizuje całość na podłożu. Do niej mocuje się elementy podporowe, w których osadzona jest oś. Oś przechodzi przez otwór w tarczach bębna i pozwala mu się obracać.
W typowym zestawie można wyróżnić kilka części:
- ramę lub podstawę z podporami,
- oś lub wał przechodzący przez bęben,
- mechanizm unoszenia, np. podnośnik śrubowy lub hydrauliczny,
- hamulec albo blokadę obrotu,
- kółka lub płozy ułatwiające ustawienie urządzenia.
Hamulec ma znaczenie praktyczne: bęben po zatrzymaniu ciągnięcia nadal się obraca siłą bezwładności i może wypuścić nadmiar kabla. Blokada pozwala to opanować.
Rodzaje rozwijaków do bębnów kablowych
Najprostszą odmianą są stojaki i trójnogi z osią, na których bęben unosi się za pomocą podnośników śrubowych. Sprawdzają się przy lżejszych bębnach i pracach w jednym miejscu. Cięższe bębny wymagają rozwijaków na ramie z podnoszeniem hydraulicznym, które łatwiej wsunąć pod bęben i unieść bez wysiłku.
Osobną grupę stanowią najazdy, czyli rampy ułatwiające wtoczenie bębna na podniesioną platformę lub przyczepę, oraz przyczepy i wózki do transportu połączone z funkcją rozwijania. Są też rozwijaki wyposażone w napęd, które pomagają prowadzić kabel przy dużych długościach, gdy samo ciągnięcie byłoby zbyt obciążające dla przewodu. Wybór odmiany zależy od miejsca pracy, ciężaru ładunku i tego, czy sprzęt ma być przewożony między budowami.
Parametry decydujące o doborze rozwijaka do bębna
Pierwszym parametrem jest dopuszczalne obciążenie. Należy je porównać z masą bębna razem z kablem, którą podaje producent przewodu lub która wynika z dokumentacji dostawy. Drugim jest maksymalna średnica tarcz bębna oraz jego szerokość, bo od nich zależy, czy bęben zmieści się między podporami i czy nie zahaczy o ramę.
Znaczenie ma także średnica osi względem otworu w bębnie oraz zakres unoszenia, który musi zapewnić swobodny obrót tarcz nad podłożem. Rodzaj kabla wpływa na wymagania pośrednio: przewody o dużym przekroju i sztywne, jak kable energetyczne, wymagają stabilniejszej konstrukcji i hamulca, natomiast delikatne przewody teletechniczne czy światłowodowe wymagają łagodnego, równego prowadzenia. Przy wątpliwościach co do udźwigu i bezpiecznej obsługi decydują dane i instrukcja producenta sprzętu.
Przebieg rozwijania kabla z bębna krok po kroku
Prace zaczyna się od ustawienia rozwijaka na równym, nośnym podłożu, możliwie blisko początku trasy. Następnie przez otwór w bębnie przeprowadza się oś i unosi bęben tak, aby tarcze nie dotykały ziemi. Kierunek rozwijania powinien być zgodny ze strzałką na bębnie, a kabel schodzi z jego górnej lub dolnej części w zależności od planowanej trasy.
Po zablokowaniu konstrukcji wolny koniec kabla przewleka się przez rolki prowadzące lub podaje ręcznie. Ciągnięcie powinno być równomierne, a osoba przy bębnie kontroluje obrót hamulcem, aby przewód nie luzował się nadmiernie. Należy pilnować promienia gięcia, który określa producent kabla, i unikać skręcania żył. Po zakończeniu odcinka bęben blokuje się, a końcówkę przewodu zabezpiecza przed wilgocią i uszkodzeniem.